Bugünkü yazımda, geçen hafta sizlere aktardığım eşik bekçileri konusu ile giriş yaptığım medya ve halkla ilişkiler ikilisine, bir de politika ayağını ekleyerek, birbirinden farklı gibi görünse de eşik bekçiliği ile bazı yönlerden ilgisi olan “Spin Doctor” teriminin açıklamasına ve bu konudaki uygulamalara yer vereceğim. Ve tabiî ki yönetim sanatında “Spin Doctor” un nasıl ele alındığına da değineceğim. Bu paylaşımdan sonra belki de olaylara daha farklı bakmanızı sağlamış da olabileceğim.
Söze “Medyatik Yalan” ve “Kamu Manipülasyonu” ile başlarsam, sanırım konu hakkında algılamanız çok daha kolay olacak. Bu iki kilit nokta spin doctorların temel oyun alanlarıdır.
Spin Doctor terimi için “olayların gerçek yönünün ustaca gizlenerek, kamuoyuna farklı mesajlar vermek ve bakış açılarını değiştirmek ve yanıltmak” şeklinde tanımlamalar da yapılmıştır.
Şimdi sanırım spin doctorlar kafanızda yavaş yavaş yerleşmeye başlamıştır. Bu terime bir de retorik sanatı (güzel söz söyleme, hitabet sanatı) da eklendiğinde çerçeve tamamlandı diyebilirsiniz.
Herhalde şu anda çevrenizde bu açıklamalara uygun kimler var diye sorgulamaya bile başlamış olabilirsiniz. Ama acele etmeyin.
Çünkü medyatik yalan ve kamu manipülasyonu geçmişten günümüze kadar gelen, fakat şu anda belki de karşımızda duran en büyük sorundur diyebiliriz. Çünkü iyi bir spin doctor ve retorisyen, bir kitleyi rahatlıkla harekete geçirebilir, gerçeklerin görünmesini engelleyebilir ya da farklı bir bakış açısı yaratabilir.
Spin doctorların iki görevi vardır. Birincisi, kamuoyundan halkla ilişkiler sürecini yönettiği kişi veya kuruma gelebilecek eleştirel yaklaşımları engellemektir. İkinci görevi ise eğer kamuoyunda olumsuz bir eleştirel yaklaşım var ise onu da lehe çevirmeyi başarmaktır.
Bazı haberlerde dikkat edin. Sizin için skandal olması gereken bir olayda dahi, ilgili kişi veya kurum için -çok da rahat bir şekilde- ortaya çıkan skandalın kendi lehlerine döndüğünü görebilirsiniz. Bu lehe çevirme başarısı tabi ki kamu oyunun konu hakkında ki bilgi ve eğitim düzeyi ile de ilişkili olabilir.
Yapılan bir çok hata ve haksızlık spin doctorlar tarafından rahatlıkla meşrulaştırılabilmektedir. Ve bu meşrulaştırma tamamıyla kamuoyunu yanıltmaya ve olayın şiddetini azaltmaya yöneliktir.
Bazı durumlarda da spin doctorlar gerçeğin çok az kısmının kamuoyu ile paylaşılmasını sağlayarak, gerçeğin geri kalan kısmını hasır altı edebilirler. Paylaşılan o kısımda o kadar güzel renklendirilerek anlatılır ki siz olayın sadece o boyutunu gerçeğin tamamı gibi görürsünüz.
Bu uygulamanın etik olup olmadığını tartışabilirsiniz. Hatta tartışmaya girmeden dahi direkt olarak etik dışı bir uygulama olduğunu söyleyebilirsiniz. İşte o noktada size gelen bilginin güvenilirliği konusunda doğru karar vermek size kalmıştır.
Bilginin kamuoyuna ulaşmasında medya önemli bir role sahiptir. Bu rol içinde halkla ilişkiler, medya ve spin doctorlar bilginin hedef kitleye ulaşmasında ne kadar etik olurlarsa politikacılar, halkla ilişkiler uzmanları ve medya mensupları ile hedef kitle arasında o kadar uzun soluklu ve güvene dayalı bir ilişki ortamı doğar. Yoksa gerçek tüm çıplaklığı ile ortaya çıktığında risk büyüktür.
Spin doctor uygulamalarını özellikle siyaset arenasında yoğun olarak görebileceğinizi belirtelim ve iş yaşamına geçelim.
Buraya kadar anlattıklarımdan iş yaşamınızda da bazen kendinizin spin doctor olduğunuzu düşündünüz mü? Veya karşınızdaki kişinin bir spin doctor olabileceğini. Nasıl mı?
Önemli bir randevuya geç kaldınız. Ve mutlaka bir mazeret sunmanız gerekiyor. Geç kalışınızın gerçek sebebi sizin hatanızdan kaynaklanıyor ise siz bu gerçeği karartıp, farklı bir geç kalma nedenini sunabilirsiniz. O an için krizi çözebilirsiniz. İşte bu anda siz bir spin doctorsunuz.
Ve bazı “hiç” örnekleri;
Bir araba satacaksınız. Müşterinizin sizi tercih etmesini sağlamak için hiç spin doctorluk yapmadınız mı? Yapmış olabilir misiniz?
“Ya olduğun gibi görün, ya da göründüğün gibi ol” demiş Mevlana.
Bunu başaramıyorsanız. Kendinizi olduğunuzdan farklı gösteriyorsanız çevrenize karşı spin doctorluk yapmış olmuyor musunuz?
Bir yöneticisiniz ekibinize karşı veya sorumlu olduğunuz üst yönetime karşı hiç spin doctorluk yapmadınız mı? Sakladığınız gerçekler olmadı mı?
Fikirlerinizi kabul ettirebilmek için hiç bazı karartmalar yapmadınız mı?
Bir lider düşünün sürekli kendisini ve yaptıklarını anlatıyor. Ki bu durumda o kişiye lider denmez. Sizce bugüne kadar yaptığı hiçbir hata yok mudur? Veya temsil ettiği kurumun bir hatası veya hataları yok mudur ? Ama bunlar hiç anlatılmaz!
Hata hep başkalarınındır.
Gerçekler ve karartmalar.
Siz iletişimin hangi tarafındasınız?
Yaşam biçiminizde ve iş yaşamınızda…
