Giyimden gıdaya geniş bir ürün yelpazesine sahip olan organize perakende sektöründe AVM’ lerin ve zincir marketlerin ülkemizde yaygınlaşması, alışveriş kültürü açısından değişimin başlangıcı olmuştur.
Değişen bu alışveriş kültüründe, hiç düşündünüz mü bir mağazadan veya bir raftan aldığınız o ürün size ulaşana kadar hangi yollardan geçiyor? Nasıl bir sistem var ki binlerce ürün mağazalarda veya market raflarında yer alıyor? Sahnenin arkasında inanılmaz bir süreç var. Ve o sürecin müşteri mutluluğu için tıkır tıkır çalışması gerekiyor. Gelin o sürece bir göz atalım. Burada bu sürecin iki dinamiğinin “ Perakende” ve “Lojistik” olduğunu bilmek gerekiyor.
Türkiye’ de son yıllarda hızla gelişen ve gelecekte de gelişmeye ve büyümeye devam edecek olan önemli sektörlerin ilk sıralarında yer alıyor perakende ve lojistik.
Uluslararası markaların da ülkemize girmesiyle, müşteri yepyeni bir mağazacılık ve alışveriş yöntemiyle tanışmıştır. Organize perakende sektöründeki büyüme 2008 krizi ile birlikte ve 2009 yılının üçüncü çeyreğine kadar da devam eden süreçte bir yavaşlama içinde olmakla beraber, 2010 yılından itibaren tekrar hızlanmaya başlanacağı tahmin edilmektedir. Görüşlerini ve öngörülerini aldığım bazı mağaza ve AVM müdürü arkadaşlarım da bu beklentileri doğrulamıştır.
2009 yılında AMPD verilerine göre 75 milyar dolarlık iş hacmiyle Türkiye’nin en hızlı büyüyen sektörü olma yolunda olan organize perakende sektörü için lojistik olmazsa olmaz bir süreçtir.
PERAKENDE LOJİSTİĞİ
Perakende sektörünün müşterilerine sunduğu sınırsız sayıdaki ürün çeşitliliği, ürün tedarikinde karşı karşıya kalınan bazı sorunların da hızlı bir şekilde çözülmesi ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Günümüzde müşteri bilincinin artması, pazarda aynı özelliklere sahip alternatif ürünlerin ve markaların çoğalması ile rekabet daha da zorlayıcı hale gelmiştir. Bu yoğun rekabet ortamında markaların müşterilerin kendi ürünlerini tercih etmelerini sağlamak üzere dikkat ettikleri en önemli kriterlerden bir tanesi rafta bulunabilirliktir. Marka sahibi, raf önüne gelen müşteriye istediği özelliklerdeki ürünü bulma imkanını her zaman sunmalıdır.
Bu arada orta büyüklükte bir markette minimum 10 bin çeşit ürünün bulunduğunu da burada belirtelim. Keza 3000 m2’ lik bir mağazada giyimden ev eşyasına kadar yaklaşık 140.000 ürün çeşidi yer alıyor.
Bu durum hem müşteri açısından hem de marka açısından kritik bir noktadır. Müşteri ihtiyacını her zaman için benzer özelliklere sahip, alternatif bir marka ile karşılayabilir. Marka açısından da rafta bulunabilirlik iki açıdan önemlidir. Birincisi rafta zamanında ya da hiç yer alamamak, müşteri kaybı yaratabilir, ikincisi ise rafta bulunması gereken ürün miktarının doğru tespit edilmesi önemlidir ve eğer ihtiyaçtan fazla ürün bulunduruluyorsa bu durum stok maliyetini de beraberinde getirecektir. Ürün doğru yerde, doğru zamanda ve doğru miktarda bulunmuyorsa lojistik iş süreçlerinde bir sıkıntı var demektir.
Ülkemizde özellikle AVM sayısın artışına bağlı olarak artan ve yurt geneline yayılan mağaza sayılarını göz önüne aldığımızda müşteri tatmini ve ürün çeşitliliğinden yola çıkarak perakende lojistiğinde ürünün tam zamanında sevk edilmesi, izlenebilirliği, dağıtım merkezi ve mağazalar arasındaki transferlerin zamanında yapılması, mağaza içindeki depo ve raf arasındaki ürün akışının doğru yönetilmesi önemlidir.
Müşterinin ürün tercihindeki bir diğer kriterin fiyat olduğunu dikkate aldığımızda ise karşımıza maliyet faktörü çıkmaktadır. Maliyet konusunda, perakende lojistiğinin doğru yönetilememesi ürün fiyatlarının yukarı çıkmasına neden olacaktır. Sektörler arasında farklılık olsa da bir ürünün satış fiyatının % 4’ü ile % 20’ sini lojistik giderler oluşturmaktadır.
Dünya bankasına göre ürünlerin taşınmasındaki 1 günlük gecikme ticaretin % 1 daralmasına yol açmaktadır. Lojistik maliyetlerindeki % 10 artış ise ticarette % 20 azalma getiriyor.
Perakende Lojistik Yönetiminin doğru bir şekilde yapılabilmesinde dikkat edilmesi gereken bir konu da, tedarikçiden müşteriye kadar olan süreçte görev ve sorumluluk alanlar arasında etkin bir iletişimin olmasının gerekliliğidir. Burada da IT sistemi devreye girecektir. İnsan kaynakları tarafında ise doğru işe doğru insan bakış açısıyla sisteminin kurulmuş olması gerekmektedir.
Sürecin ürünün raftan müşteri tarafından satın alınması ile bitmediğini unutmamak gerekiyor. Ürünün müşteri tarafından herhangi bir nedenle geri getirilmesi ve değişiminin sağlanması da perakende lojistiğinin önemli bir ayağını oluşturmaktadır.Burada geri dönüş lojistiği (tersine lojistik) devreye giriyor. Uzun bekleme süreleri ve müşteri talebine anında cevap verilememesi müşteri kayıplarına yol açabilmektedir.
Farklı ve ilginç bir örnekte ülkemizde de yaygınlaşan hemen hemen herkesin ortak zevki olan kahve den. Fincanınızda zevkle yudumladığınız kahvenin 18 ayrı ülkeden 29 firmanın ortak çalışmasına ihtiyaç olduğunu biliyor muydunuz?
Organize perakende sektörünün yapısındaki bu değişimlere paralel olarak lojistik sektörü de dünya ticaretindeki artan ülke hacmimizle birlikte büyümüş, lojistik firmaları da ülke sınırları içinde yaygınlaşan sektörlere yönelik olarak kendilerine yeni ihtisas alanları yaratmışlardır. Bu alanlardan bir tanesi perakende lojistiğidir. Söz konusu Perakende sektörü olduğunda, sadece bu sektörün ihtiyaçlarına cevap verebilmek için dahi ürün yapısına ve dağıtım kanalları organizasyonuna göre kendi süreçlerini yeniden yapılandırmışlardır.
Artık lojistik firmaları organize perakende sektöründeki B2B ve B2C süreçlerinde etkin bir şekilde rol almaktadırlar.
Gençlere bir önemli not; Perakende ve lojistik sektörü Türkiye’nin yeni ve gelişen sektörleri. Ve bu iki sektör yeni bir istihdam ve kariyer yolu açıyor. Perakende ve lojistik alanında artık bir çok üniversitede eğitim imkanı bulabilirsiniz. Her iki sektörün de büyümeye devam edeceğini göz önüne aldığımızda çalışan ihtiyacı da o paralelde artmaktadır.
Firma ziyaretlerinde görüşme imkanı bulduğum Intercombi Lojistik İK Müdürü Hale Kiper ve Borusan Lojistik İK Müdürü Tuğba Paşalı’ da sohbetimizde aynı konulara değindiler. Hale hanım ayrıca lojistikte IT alanında da çalışan ihtiyaçları olduğunu belirttiğini de sizlerle paylaşmak isterim.
Eğitim ve mesleki tercihlerinizde size öneririm.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder